استفاده از غضروفهای پیوندی در جراحی بینی

در جراحی بینی برای تغییر شکل و ترمیم بافت ها از غضروف های پیوندی استفاده می شود. این غضروف ها می توانند از خود فرد برداشته شوند که به آن غضروف های پیوندی خودی یا اتولوگوس گفته می شود. همچنین جراح می تواند از غضروف های مصنوعی استفاده نماید. گوش و دنده بهترین غضروف های پیوندی هستند که از خود فرد برداشته می شوند.

پیوند غضروفی (گرافت بینی) چیست و چه کاربردی دارد؟

در اصطلاح پزشکی، گرافت‌ها قطعه‌بافت‌هایی هستند که از یک بخش بدن برداشت شده و در ناحیه دیگری گذاشته یا کاشته می‌شوند.

اگرچه انواع مختلفی از گرافت مانند گرافت‌های پوستی و چربی وجود دارند، اما در جراحی زیبایی و ترمیمی بینی، پرکاربردترین و حیاتی‌ترین نوع پیوند، پیوند غضروفی و در موارد خاص، گرافت‌های استخوانی است. هر زمان در فرآیند رینوپلاستی صحبت از گرافت می‌شود، منظور اصلی همین پیوندهای غضروفی است که نقش اساسی در شکل‌دهی و استحکام‌بخشی به بینی ایفا می‌کنند.

هدف اصلی از پیوند غضروفی، اصلاح فرورفتگی‌ها، رفع نقایص ساختاری و جبران کمبود بافت در بینی است. این مشکلات ممکن است قبل از عمل و در اثر ضربه، تصادف (تروما) یا برخی بیماری‌ها ایجاد شده باشند. همچنین در بسیاری از موارد، این نواقص در حین جراحی اولیه و به دلیل برداشت بیش از حد بافت غضروفی توسط جراح کم‌تجربه رخ می‌دهد که در جراحی ثانویه یا ترمیمی نیاز به اصلاح دارد.

منابع اصلی تامین و برداشت غضروف برای پیوند

برای انجام یک پیوند غضروفی موفق، جراح نیاز به یک منبع غنی و باکیفیت از غضروف دارد. به طور کلی، سه منبع اصلی در بدن بیمار برای این منظور وجود دارد:

۱. غضروف تیغه وسط بینی (سپتوم): این بخش، اولین و بهترین گزینه برای برداشت غضروف است. غضروف سپتوم صاف، محکم و در دسترس‌ترین گزینه در حین عمل رینوپلاستی است.

۲. غضروف لاله گوش: اگر غضروف تیغه بینی به هر دلیلی (مثل جراحی قبلی یا شکستگی شدید) کافی نباشد، لاله گوش منبع بسیار مهم بعدی است. برداشت غضروف از پشت گوش کار نسبتاً آسانی است که در حین جراحی بینی انجام می‌شود و نیاز به اقدام یا جراحی مجزا از قبل ندارد. این کار هیچ‌گونه تغییر ظاهری در شکل گوش ایجاد نمی‌کند.

۳. غضروف دنده: برداشت غضروف دنده نسبت به دو مورد قبلی کمی پیچیده‌تر است، اما در عوض یک منبع بسیار عالی، غنی و حجیم برای بازسازی‌های تخصصی و ترمیمی بینی‌های دفرمه به شمار می‌رود.

در موارد بسیار نادر و خاص، ممکن است از استخوان جمجمه یا استخوان لگن نیز برای گرافت‌های سخت استخوانی استفاده شود.

غضروف طبیعی بدن خود بیمار در مقابل غضروف‌های اهداکننده (جسد)

یکی از سوالات رایج بیماران این است که آیا می‌توان از غضروف‌های آماده استفاده کرد؟

برخی از جراحان برای راحتی کار خود و عدم نیاز به جراحی در ناحیه دنده یا گوش بیمار، از غضروف دنده جسد (آلوگرافت) استفاده می‌کنند. این غضروف‌ها پیش از استفاده، در کارخانه‌های تجهیزات پزشکی مخصوص، اشعه دیده و کاملاً فرآوری و استریل می‌شوند و پس از بسته‌بندی در اختیار جراحان قرار می‌گیرند تا جراح قبل از پیوند، آن را نازک و آماده‌سازی کند.

با این حال، ترجیح دکتر حسنانی استفاده از غضروف‌های طبیعی به دست آمده از بدن خود بیمار (اتوگرافت) است. غضروف خود بدن بیمار سازگاری فوق‌العاده بالاتری دارد، ریسک عفونت یا جذب شدن گرافت در طول زمان را به حداقل می‌رساند و نتایج پایدارتر و ایمن‌تری را به همراه دارد. به همین دلیل دکتر حسنانی معمولاً از غضروف‌های فرآوری‌شده جسد استفاده نمی‌کند.

تقویت غضروفی نوک بینی و رفع افتادگی در نژاد ایرانی

یکی از ویژگی‌های ژنتیکی و آناتومیک رایج در میان مردم ایران و منطقه خاورمیانه، ضعیف بودن غضروف‌های نوک بینی است. این ضعف غضروفی، عامل اصلی شیوع بالای افتادگی نوک بینی در این منطقه به شمار می‌رود.

برای حل این مشکل، تقویت غضروفی نوک بینی در جراحی‌های زیبایی بسیار متداول است. در این تکنیک، از پیوندی به نام استرات کلوملا (Columellar Strut) استفاده می‌شود. این گرافت که معمولاً از غضروف تیغه وسط بینی بیمار برداشته می‌شود، مانند یک ستون محکم در پایه نوک بینی قرار می‌گیرد.

استفاده از تکنیک کلوملار استرات باعث بالا نگه داشتن نوک بینی، جلوگیری از افتادگی آن در درازمدت و ایجاد زاویه‌ای زیبا و طبیعی می‌شود. این روش تقویت غضروفی هم در عمل‌های اولیه و هم در جراحی‌های ترمیمی (ثانویه) نتایج درخشان و رضایت‌بخشی به همراه دارد.

چرا جراحی باز برای پیوند غضروفی ارجحیت دارد؟

برای جایگذاری دقیق گرافت‌ها و انجام پیوند غضروفی، انتخاب تکنیک جراحی بسیار مهم است. در این میان، روش رینوپلاستی باز (Open Rhinoplasty) نسبت به روش بسته ارجحیت کامل دارد.

در روش باز، جراح پوست بینی را بالا می‌زند و دید مستقیم و کامل به تمام ساختارهای داخلی، استخوان‌ها و غضروف‌ها دارد. این تسلط بصری بالا و امکان استفاده آزادانه از هر دو دست برای بخیه زدن و فیکس کردن گرافت‌ها، ریسک جابجایی غضروف‌های پیوندی را به صفر نزدیک می‌کند.

انجام این کار در جراحی به روش بسته اگرچه غیرممکن نیست، اما به دلیل فضای محدود و عدم دید کافی جراح، بسیار دشوارتر بوده و احتمال قرینه نشدن یا جابجایی گرافت‌ها در آن بیشتر است.

سخن پایانی در مورد پیوند غضروفی بینی

پیوند غضروفی یا گرافت‌گذاری یکی از ابزارهای قدرتمند جراح پلاستیک بینی برای خلق نتایج طبیعی، رفع عیوب تنفسی و بازسازی بینی‌های آسیب‌دیده است. موفقیت این روش کاملاً به هنر، مهارت و تجربه جراح در تراش دادن ظریف غضروف و فیکس کردن آن در محل مناسب بستگی دارد.

اگر بینی شما به دلیل جراحی قبلی، ضربه یا ضعف ژنتیکی نیاز به پیوند غضروفی دارد، می‌توانید جهت مشاوره تخصصی و بررسی وضعیت غضروف‌های سپتوم و راه‌های جایگزین، با کلینیک دکتر حسنانی در ارتباط باشید. 

گرافت و انحراف بینی

از گرافت های غضروفی همچنین برای اصلاح انحراف بینی نیز استفاده می شود. گرافت های بینی در این گونه موارد برای باز نگه داشتن دریچه بینی استفاده می شود تا تنفس بیمار بهتر شود و تأثیر درازمدت بهتری داشته باشد.

آیا امکان تغییر شکل گرافت های غضروفی با مرور زمان وجود دارد؟

گاهی غضروف های دنده انحنا پیدا می کنند. اما غضروف های سپتوم ( تيغه وسط بینی) این مشکل را ندارند. از غضروف لاله گوش به علت نرمی آن برای ترمیم دریچه بینی استفاده می شود. اما برای ترمیم نوك بینی نمی توان از غضروف لاله گوش استفاده کرد. چون غضروف لاله گوش، نازک و ظریف است و نمى تواند از افتادگى نوك بينى جلوگيرى نمايد .
هر غضروفی کاربرد خودش را دارد و جراح با علم و تجربه خود می تواند تشخیص دهد از کدام منبع و برای چه موردی استفاده نماید، تا بهترین نتیجه را بگیرد.