عوارض نادر جراحی بینی
دکتر حمیدرضا حسنانی
متخصص گوش، حلق و بینی | جراح بینی در تهران | متخصص جراحی بینی
جراحی بینی، هرچند معمولاً ایمن و موفق است، میتواند با عوارض نادر اما جدی همراه باشد که نیاز به مراقبت دقیق پس از عمل دارد؛ برای مثال، فیبروز بافت بینی به عنوان یک واکنش بیش از حد التهابی، میتواند منجر به سفت شدن و از دست رفتن انعطافپذیری بافتهای بینی شود و ظاهری غیرطبیعی ایجاد کند، در حالی که احساس چسبندگی داخل بینی (سینکیا) ناشی از چسبیدن مخاطها به یکدیگر است و میتواند تنفس را دشوار سازد. عفونت بینی، هرچند نادر، در صورت عدم رعایت بهداشت یا ضعف سیستم ایمنی، میتواند به التهاب شدید سینوسها یا حتی گسترش به بافتهای اطراف منجر شود، تغییر صدا به دلیل تغییرات در ساختار داخلی بینی یا آسیب به عصبها ممکن است رخ دهد و بر کیفیت صدا تاثیر بگذارد، درد مزمن یا پایدار پس از عمل میتواند از عصبهای آسیبدیده ناشی شود و نیاز به درمانهای اضافی داشته باشد، و در نهایت، مرگ بعد از عمل بینی، که بسیار نادر است، اغلب به دلیل عوارض بیهوشی، واکنشهای آلرژیک یا مشکلات قلبی-عروقی پیش میآید. این عوارض، با نرخ وقوع کمتر از ۱ درصد، بر اهمیت انتخاب جراح مجرب و پیگیری دقیق پزشکی تاکید میکنند تا ریسکها به حداقل برسند.
عوارض جراحی بینی در اغلب موارد خفیف و موقتی هستند، اما در موارد نادر ممکن است مشکلاتی مانند خونریزی شدید، عفونت، چسبندگی داخل بینی، کاهش بویایی، سوراخ شدن تیغه بینی یا مشکلات پوستی مانند آسیب بافتی رخ دهد؛ احتمال این عوارض با انتخاب جراح باتجربه، رعایت اصول جراحی و مراقبتهای بعد از عمل بسیار کاهش مییابد، و به اعتقاد دکتر حسنانی این عوارض نادر هستند و با تکنیک صحیح و مراقبت مناسب معمولاً قابل پیشگیری یا درمان خواهند بود.
اسکار یا جای زخم
در جراحی بینی باز، یک برش کوچک روی کلوملا (ستونک بین سوراخهای بینی) ایجاد میشود. معمولاً این محل بهصورت نامشهود ترمیم میشود اما در موارد نادر، ممکن است اسکار واضح، برجسته یا تیرهرنگ باقی بماند. این اتفاق بیشتر در افرادی با زمینه ژنتیکی اسکارسازی، پوست تیره یا مراقبت نامناسب پس از عمل دیده میشود. خوشبختانه با لیزر، کرمهای مخصوص، تزریق کورتون یا در صورت نیاز اصلاح جراحی، قابل درمان است.احساس چسبندگی داخل بینی
چسبندگی یا سینشیا زمانی رخ میدهد که دو سطح داخل بینی به دلیل التهاب شدید یا تماس زخمها به هم بچسبند. این حالت بسیار نادر است و معمولاً تنفس را مختل میکند. درمان آن ساده است و با یک اقدام جزئی در اتاق عمل یا کلینیک برطرف میشود. جلوگیری از آن نیز با شستوشوی منظم بینی و جلوگیری از ضربه یا عفونت امکانپذیر است.عفونت
عفونت بعد از جراحی بینی بسیار کمشیوع است، زیرا بینی بافتی با خونرسانی بالا دارد و این ویژگی از بروز عفونت جلوگیری میکند. موارد نادر عفونت معمولاً با قرمزی پوست، تب، درد افزایشیافته یا ترشح بدبو خود را نشان میدهد. درمان آن ساده است و با آنتیبیوتیک خوراکی یا در موارد محدود، تخلیه عفونت کنترل میشود.احتمال تغییر صدا
در شرایط بسیار خاص، تغییرات جزئی و گذرای صدا ممکن است رخ دهد. این حالت معمولاً ناشی از تورم پشت بینی، تغییر جریان هوای عبوری یا گرفتگی موقت بینی است. تغییرات ماندگار صدایی بسیار نادر هستند و تنها در بیمارانی با تکنیکهای خاص یا حساسیتهای فردی دیده میشود. اکثر بیماران طی چند هفته به حالت طبیعی بازمیگردند.استفراغ بعد از عمل
استفراغ پس از جراحی معمولاً ناشی از اثرات داروهای بیهوشی، بلع خون در حین عمل یا حساسیت فردی بیمار است. اگرچه ناخوشایند است، اما خطرناک نیست و بهعنوان یک عارضه نادر و گذرا شناخته میشود. پزشکان معمولاً با داروهای ضدتهوع قبل و بعد از عمل، احتمال آن را به حداقل میرسانند.برگشت بینیهای گوشتی
در بینیهای گوشتی، پوست ضخیم و بافت نرم زیاد میتواند باعث برگشتِ نسبی یا ایجاد ظاهر پهنتر در ماهها یا سالهای بعد شود. این حالت بسیار نادر است و بیشتر زمانی اتفاق میافتد که ساختار بینی بیش از حد کوچک شده باشد یا پوست سنگین، نتواند فرم جدید را حفظ کند. استفاده از تکنیکهای تقویتی (structure rhinoplasty) احتمال برگشت را به حداقل میرساند.درد بعد از عمل بینی
درد پس از جراحی معمولاً خفیف است و با مسکنهای معمول کنترل میشود. درد شدید یا غیرعادی یک عارضه نادر است که ممکن است به دلیل التهاب بیشازحد، ضربه بعد از عمل یا مشکلات سینوسی ایجاد شود. در صورت بروز چنین دردهایی، بررسی پزشک ضروری است اما معمولاً با درمان دارویی برطرف میشود.مرگ بعد از عمل
مرگ ناشی از جراحی بینی در جهان یک عارضه بسیار نادر و استثنایی محسوب میشود. موارد گزارششده معمولاً به دلیل مشکلات بیهوشی، بیماریهای زمینهای کنترلنشده یا واکنشهای شدید دارویی بودهاند. انجام جراحی با متخصص بیهوشی مجرب، بررسی کامل قبل از عمل و تکنیکهای استاندارد، این احتمال را عملاً به نزدیک صفر میرساند.مشکلات تنفسی
در برخی بیماران، تنگی دریچههای بینی یا تورم مخاط میتواند تنفس را دشوار کند، اما این حالت غالباً گذراست. مشکلات تنفسی ماندگار بسیار نادر هستند و معمولاً به دلیل ضعف بیشازحد غضروفها یا انحراف باقیمانده اتفاق میافتند. این مشکلات با جراحی اصلاحی قابل درماناند.نکروز بینی
نکروز پوست بینی یکی از نادرترین عوارض جراحی است و زمانی رخ میدهد که خونرسانی یک ناحیه از پوست بهطور شدید مختل شود. این حالت اغلب در بیمارانی با عوامل خطر مانند سیگار شدید، تزریق ژل قبلی یا فشار زیاد اسپلینت دیده میشود. تشخیص سریع و درمان مناسب (باز کردن چسب، آنتیبیوتیک، پمادهای خاص، مراقبت پوستی) از آسیب جدی جلوگیری میکند.قرمزی چشم ها بعد از عمل بینی
قرمزی چشم ها بعد از عمل بینی که در برخی افراد اتفاق می افتد موقتی بوده و پس از یک یا دو هفته رفع می شود. قرمزی چشمها بعد از عمل بینی معمولاً به علت فشار خون موضعی و پارگی رگهای خونی کوچک اطراف چشم در اثر جراحی و تورم ایجاد میشود. هنگام جراحی، بهخصوص در زمان شکستن استخوانهای بینی یا ایجاد برشها، خونریزیهای ریز میتواند به اطراف چشمها نفوذ کرده و باعث قرمزی یا خونمردگی در سفیدی چشم شود. این حالت موقتی است و خطری برای بینایی ندارد و معمولاً طی یک تا دو هفته بهتدریج برطرف میشود. استفاده از کمپرس سرد در روزهای اول و سپس کمپرس گرم ملایم میتواند به کاهش سریعتر این عارضه کمک کند.