ارتباط بین خرخر شبانه ( خروپف ) و جراحى بینى
دکتر حمیدرضا حسنانی
متخصص گوش، حلق و بینی | جراح بینی در تهران | متخصص جراحی بینی
عامل ایجاد خرخر شبانه ( خروپف ) معمولا به دلیل وجود مشكلاتى در سطح حلق است. انسداد و گرفتگى بینى معمولا عامل اصلى ایجاد خروپف نیست. بنابراین انحراف تیغه بینى یا وجود پولیپ در بینى یا آلرژى نمى تواند عامل اصلى ایجاد خروپف باشد. با این حال گرفتگى بینى كیفیت خواب را پایین مى آورد و تنفس دهانى حین خواب ایجاد مى كند و مى تواند تشدید كننده خروپف باشد.
علت خرخر شبانه معمولا مشکلاتی در حلق است. گرفتگی بینی معمولا عامل ایجاد خروپف نیست.
یکی از عوامل مهم و قابلدرمان در خروپف، انسداد یا تنگی مجاری بینی است. در این شرایط، عمل انحراف بینی یا سپتوپلاستی و همچنین جراحی زیبایی بینی (رینوپلاستی) ــ بهویژه زمانی که همراه با اصلاحات عملکردی انجام شوند ــ میتوانند نقش مؤثری در بهبود تنفس و کاهش خروپف داشته باشند.
خروپف چگونه ایجاد میشود؟
برای درک بهتر تأثیر جراحی بینی بر خروپف، ابتدا باید بدانیم خروپف چگونه به وجود میآید. هنگام خواب، عضلات بدن از جمله عضلات اطراف حلق و گلو شل میشوند. اگر مسیر عبور هوا تنگ شده باشد، جریان هوا هنگام عبور از این نواحی باعث لرزش بافتها میشود و صدای خروپف ایجاد میگردد.هرچه مسیر تنفسی باریکتر باشد، احتمال ایجاد خروپف بیشتر است. این تنگی ممکن است در بینی، حلق، زبان یا ترکیبی از این نواحی وجود داشته باشد. بنابراین بینی یکی از بخشهای مهمی است که اگر دچار انسداد باشد، میتواند خروپف را تشدید کند.
علت اصلی خرخرهای شبانه مشکلات حلق است
نقش بینی در تنفس و خروپف
بینی اولین مسیر عبور هوا به دستگاه تنفسی است و وظایف مهمی مانند گرم کردن، مرطوب کردن و تصفیه هوا را بر عهده دارد. وقتی بینی بهخوبی کار نکند، فرد بهجای تنفس از راه بینی، بیشتر از دهان نفس میکشد. تنفس دهانی هنگام خواب میتواند مشکلات زیر را ایجاد کند:• خشکی دهان و گلو
• افزایش لرزش بافتهای نرم حلق
• افتادن زبان به سمت عقب
• تنگ تر شدن مجرای هوایی فوقانی
• تشدید خروپف شبانه
• به همین دلیل، هرگونه مشکلی که باعث انسداد بینی شود، میتواند در بروز یا تشدید خروپف نقش داشته باشد.
علل بینیمحور خروپف شبانه
برخی از شایعترین مشکلات بینی که میتوانند به خروپف منجر شوند عبارتاند از:1- انحراف تیغه بینی تیغه یا سپتوم بینی دیوارهای است که دو حفره بینی را از هم جدا میکند. اگر این تیغه به یک سمت منحرف شود، جریان هوا در یکی از سوراخهای بینی کاهش پیدا میکند و تنفس سختتر میشود.
2- بزرگ بودن شاخک های بینی شاخکهای بینی ساختارهایی داخل بینی هستند که در صورت تورم یا بزرگی بیش از حد، راه عبور هوا را تنگ میکنند.
3- پولیپ بینی پولیپها تودههای نرم و غیرسرطانی هستند که معمولاً در اثر التهاب مزمن ایجاد میشوند و میتوانند مسیر تنفس را ببندند.
4- تنگی دریچه های بینی دریچههای بینی از مهمترین نواحی عبور هوا هستند. اگر این قسمتها تنگ باشند، جریان هوا کاهش یافته و تنفس دشوار میشود.
5- افتادگی یا ضعف ساختاری بینی در برخی افراد، بهویژه پس از ضربه یا در بینیهای دارای ساختار ضعیف، هنگام دم، دیوارههای بینی ممکن است به داخل کشیده شوند و راه هوا را تنگ کنند.
عمل انحراف بینی (سپتوپلاستی) چیست؟
سپتوپلاستی جراحیای است که برای اصلاح انحراف تیغه بینی انجام میشود. هدف اصلی این عمل، بهبود عملکرد تنفسی است، نه تغییر ظاهر بینی. در این جراحی، جراح بخشهای منحرف تیغه بینی را اصلاح کرده و آن را تا حد امکان در خط وسط قرار میدهد.تأثیر سپتوپلاستی بر خروپف
وقتی تیغه بینی صافتر و جریان هوا بازتر میشود:• تنفس از راه بینی راحتتر میشود
• نیاز به تنفس دهانی کاهش مییابد
• خشکی دهان و گلو کمتر میشود
• فشار منفی داخل راه هوایی کاهش مییابد
• لرزش بافتهای نرم در خواب کمتر میشود
• در نتیجه، اگر خروپف فرد عمدتاً ناشی از انحراف بینی باشد، سپتوپلاستی میتواند بهطور قابلتوجهی آن را کم کند یا در بعضی موارد از بین ببرد.
جراحی زیبایی بینی (رینوپلاستی) و تأثیر آن بر خروپف
رینوپلاستی معمولاً با هدف بهبود ظاهر بینی انجام میشود؛ اما در بسیاری از موارد، جراح همزمان به عملکرد تنفسی نیز توجه میکند. اگر جراحی زیبایی بینی بهصورت اصولی و با در نظر گرفتن ساختار داخلی بینی انجام شود، میتواند به بهبود تنفس و کاهش خروپف کمک کند.نقش رینوپلاستی در بهبود خروپف
رینوپلاستی میتواند از راههای زیر مؤثر باشد:اصلاح دریچههای بینی اگر دریچه داخلی یا خارجی بینی تنگ باشد، جراح میتواند آن را بازتر کند تا هوا راحتتر عبور کند.
رفع افتادگی نوک بینی در بعضی افراد، افتادگی نوک بینی مسیر تنفس را محدود میکند. بالا بردن یا تقویت ساختار نوک بینی میتواند بهبود ایجاد کند.
تقویت اسکلت بینی در بینیهایی که دیوارههای ضعیفی دارند، جراح میتواند با تکنیکهای مناسب از فروکش کردن راه هوایی در حین دم جلوگیری کند.
کوچککردن شاخکهای بینی در صورت نیاز اگر بزرگی شاخکها عامل انسداد باشد، ممکن است همزمان با رینوپلاستی این مشکل نیز اصلاح شود.
ترکیب با سپتوپلاستی
در بسیاری از موارد، رینوپلاستی همراه با سپتوپلاستی انجام میشود که به آن سپتورینوپلاستی میگویند. این روش میتواند هم ظاهر بینی را بهبود دهد و هم عملکرد تنفسی را.آیا جراحی بینی همیشه خروپف را درمان میکند؟
خیر. این نکته بسیار مهم است که بدانیم خروپف همیشه فقط به بینی مربوط نیست. در بسیاری از افراد، عوامل دیگری هم در ایجاد آن نقش دارند، از جمله:• اضافهوزن یا چاقی
• خوابیدن به پشت
• مصرف الکل یا داروهای آرامبخش
• بزرگی زبان کوچک یا شل بودن کام نرم
• مشکلات حلق و حنجره
• آپنه خواب
بنابراین اگرچه اصلاح بینی میتواند در کاهش خروپف مؤثر باشد، اما در همه افراد بهتنهایی کافی نیست. در برخی موارد، نیاز به بررسی تخصصیتر و درمانهای مکمل وجود دارد.